Hoe schaamte een man op zijn knieën krijgt

De één heeft het over zijn werk, de ander over zijn inkomen, familie, vriendin, vrienden, zichzelf, gedachten, gevoelens, hobby’s of behoeften. Voor ieder persoon is het verschillend, maar iedereen heeft het: schaamte. Het achtervolgt je vaak voor een groot deel van je leven en zorgt voor veel problemen. De schaamte zelf is niet alleen het probleem, want door de aard van het beestje is het ook erg moeilijk om er wat aan te doen. In deze blog zal ik het dan ook over de verwoestende effecten van schaamte hebben.

 Hoe schaamte een man breekt

Wat schaamte is

Ik zal eerst wat meer vertellen over schaamte, zodat het duidelijk is waar ik het over heb. Brene Brown, een populaire Amerikaanse professor, heeft hier veel onderzoek naar gedaan en komt tot de volgende definitie: ‘Schaamte is het intens pijnlijke gevoel dat voortkomt uit de overtuiging dat we niet goed genoeg zijn en daarom geen liefde waard zijn en er niet bij horen’. Schaamte heeft dus met onszelf te maken en met de overtuiging dat wij niet goed genoeg zijn. Het heeft ook te maken met onze omgeving en dat wij er niet bij horen. Dat is nogal heftig. De angst dat je op basis van wie je bent, wat je doet, denkt of voelt afgekeurd zal worden.

De man op het witte paard

Het interessante is dat schaamte vaak niet gekoppeld wordt aan mannen, alsof schaamte exclusief is voor vrouwen. Het stereotype beeld van vrouwen die gevoelig en kwetsbaar zijn en mannen die stoer en sterk zijn zal hierin een rol spelen. Deze overtuiging had Brene Brown ook, tot een man haar uitdaagde en haar met de neus op de feiten drukte. Hij vertelde dat mannen ook diepe schaamte kennen, maar dat niemand (vooral vrouwen) een kwetsbare en gebroken man kunnen aanzien. Hij zei letterlijk: ‘Het zijn juist mijn vrouw en dochters, voor wie u al die boeken hebt gesigneerd, die me liever zien sterven op mijn witte paard dan me eraf zien vallen’. Zoals je kan voorstellen heeft dat een flinke impact gehad op de beste professor en is zij zich ook gaan verdiepen in schaamte en kwetsbaarheid bij mannen. Het blijkt dat mannen en vrouwen evenveel last hebben van schaamte. Alleen de inhoud is verschillend. Bij vrouwen gaat het veel over het ‘perfecte plaatje’, bijvoorbeeld het uiterlijk en alles tegelijk moeten kunnen. Bij mannen heeft schaamte alles te maken met zwakte en falen.

Wees niet zwak

De boodschap die veel mannen in meer of mindere mate meekrijgen en waarvan zij overtuigt zijn is ‘wees niet zwak’. Je mag alles behalve zwak zijn. Schaamte ontstaat dan ook vaak door een ervaring waarin je kwetsbaar was. Schaamte slaat toe op het moment dat je in je leven kwetsbaar bent door bijvoorbeeld te vertellen dat je ontslagen bent, dat je een keer in bijzijn van anderen moest huilen, dat je gekwetst wordt door wat een ander zegt of dat je vreest afgewezen te worden als je het voortouw neemt tot seks, of je wijst jezelf af. Je mag niet zo zijn of je wordt afgewezen door je omgeving. Vanaf dat moment is de boodschap: dit nooit meer! Je sluit dat deel van jezelf op in een kist en laat het nooit meer aan iemand zien. Dus wordt het opgekropt. De behoefte en het gevoel verdwijnen echter niet, want die verdwijnen nooit. Naar buiten toe ga je overcompenseren door extreem stoer en sterk te zijn door bijvoorbeeld de hardste grappen te maken, het zwaarst te trainen of juist af te geven op mannen die wel de kwetsbaarheid laten zien waar jij naar verlangt. Een andere reactie is dat je jezelf terugtrekt en situaties vermijdt waarin je te maken kan krijgen met je kwetsbaarheid. Het gedrag past niet bij jou en is onnatuurlijk. Het gaat mensen opvallen en je krijgt niet de aandacht waar je naar verlangt, want beide strategieën zijn gebaseerd op angst.

Het zijn juist mijn vrouw en dochters, voor wie u al die boeken hebt gesigneerd, die me liever zien sterven op mijn witte paard dan me eraf zien vallen

Hoe schaamte zichzelf in stand houdt

Schaamte komt voort uit angst. Het nare, van op bovenstaande manieren omgaan met schaamte, is dat het een self-fulfilling prophecy wordt. Je krijgt wat je vreest. Stel je voor dat je je baan hebt verloren. Je durft het niet aan vrienden, familie en je vriendin te vertellen, omdat je je ervoor schaamt. Omdat je het niet vertelt krijg je niet de steun die je nodig hebt. Je krijgt de afwijzing die je vreest op het moment dat je omgeving erachter komt dat je het achter hebt gehouden. Vervolgens zie jij dit als bevestiging van je schaamte. ‘Zie je wel, ik ben zwak. Zij keuren mij af. Ik ben niet goed genoeg!’. Als je dit herhaaldelijk meemaakt is het funest voor je zelfvertrouwen en zelfbeeld en kom je in een neerwaartse spiraal terecht. Als je eenmaal in de kist van schaamte zit is het heel moeilijk om eruit te komen. De aard van je schaamte houdt je vast, want kwetsbaarheid is zwakte. Praten over schaamte = je kwetsbaar opstellen = zwakte. Uiteindelijk trek je het niet meer. Iedere man heeft zijn grens en dan ontplof je. Het is niet voor niets dat in Nederland 2 op de 3 zelfmoorden mannen betreft, 92% van alle gevangenen man zijn en 78% van alle daklozen man zijn. Tijdens de financiële crisis nam dit aantal enorm toe, sneller dan onder vrouwen. Trek je eigen conclusies met bovenstaand voorbeeld op je netvlies.

Schaamte is één van de grootste ondermijners van ons zelfvertrouwen en zelfbeeld. Het zorgt ervoor dat je geïsoleerd raakt en verbondenheid met de mensen om je heen verliest. Het ontneemt je datgene waar je diep van binnen enorm naar verlangt. Dat maakt het zo erg. Diep van binnen in de kist kijk je naar het toneelstuk dat je aan de buitenwereld laat zien, terwijl je van binnen een helse lijdensweg ondergaat.

Omdat schaamte zo een heftige impact heeft en iedereen er in meer of mindere mate last van heeft, zal ik in het volgende artikel mijn ervaring met schaamte delen, hoe je ermee kan leren omgaan en er zelfs van kan leren.

Wil jij voorkomen dat jouw schaamte je op de knieën dwingt of wil jij beter leren omgaan met je schaamte? Neem dan nu contact met mij op!

Klik hier om meer artikelen te vinden van Moedige Mannen blog.