Hoe jij optimaal gebruik kan maken van je vrijheid

Onlangs was ik bij de class ‘Filosoferen over levenskunst’ van The School of Life. Tijdens deze class nam de filosoof Lammert Kamphuis ons mee naar de Griekse en hedendaagse filosofen en wat zij te vertellen hebben over levenskunst. Wat vooral bij mij bleef hangen is het belang van vrijheid om een goed leven te hebben. Want wat is een goed leven zonder vrijheid? En als je vrijheid hebt, hoe kan jij als man dan het beste uit deze vrijheid halen?

In Nederland leven wij in vrijheid. Niet langer legt de kerk, een dictator of de staat ons op hoe wij moeten leven. Hoewel de eerste en de laatste het nog wel proberen. Wij staan vrij om ons eigen leven te leven zoals wij willen. Maar hoe ga je met deze vrijheid om? In het Straatjournaal stond onlangs een column van Damiana, een vrouw die uit Afrika is gevlucht voor haar vrijheid. Toen ze in Nederland aankwam en haar emoties en gedrag probeerde uit te leggen werd haar verteld dat ze zich onafhankelijker moest opstellen. Er werd haar verteld dat ze in een vrij land was en eigen beslissingen kon nemen. Deze vrijheid zorgde er echter niet voor dat ze begrepen en gezien werd en ze blijft eenzaam. Dit verhaal is tekenend voor het feit dat vrijheid, op zichzelf, niet altijd leidt tot een beter leven.

Onafhankelijk en in verbinding op bevrijdingsdag

De vrijheid van onafhankelijkheid en verbinding

Als wij het over vrijheid hebben dan is het interessant om te kijken naar negatieve en positieve vrijheid. Dit concept is door de filosoof Isaiah Berlin bedacht. Negatieve vrijheid heeft te maken met vrijheid als iets er niet is, namelijk externe restricties. Volledige vrijheid om te zijn wie je wil zijn onafhankelijk van andere mensen en dingen. Positieve vrijheid staat voor vrijheid waarin je iets toevoegt. Deze vrijheid heeft meer te maken met de vrijheid in de verbinding met anderen. In Nederland ervaren wij in principe beide vrijheden. Wij hebben negatieve vrijheid, omdat wij zelf onze keuzes kunnen maken. Wij kunnen ons eigen partners, werk, studie en levensovertuiging kiezen onafhankelijk van wat anderen van ons willen. Wij hebben positieve vrijheid, omdat ons leven erg gestructureerd is en we in een ‘verzorgingsstaat’ leven waarin de overheid in grote mate voor ons zorgt en polderen belangrijk is. Hieruit zou je kunnen concluderen dat wij beide vrijheden omarmen, maar dat geloof ik niet.

Verantwoordelijkheid nemen

Vrijheid is niet vrijblijvend

Met deze vrijheden komen ook verantwoordelijkheden kijken en hier gaat het wat mij betreft mis. Wij kunnen nu namelijk eindeloos veel keuzes maken en het wordt ook erg aangemoedigd om zelfstandig keuzes te maken. Kortom, je bent helemaal zelf verantwoordelijk. Je kunt god, de staat, je ouders of anderen niet de schuld geven. Door de vele keuzes ontstaat er echter besluiteloosheid en veel stress. Wat gebeurt er als je de verkeerde keuze maakt? Misschien is er wel een betere keuze? Aan de andere kant werkt de positieve vrijheid ook niet helemaal lekker. We leven weliswaar in een ‘sociale’ maatschappij met veel feminiene waarden, zoals samenwerken en zorgen voor elkaar, maar in de praktijk kennen wij vaak amper onze buren, hebben wij de zorg voor onze medemensen uitbesteed aan professionals en denken wij onze partners via Tinder te vinden. Nu onze voorvaderen zo lang hebben gevochten voor onze vrijheid wordt het tijd dat wij er beter mee leren omgaan.

De dynamiek tussen onafhankelijkheid en verbinding

De realiteit is dat vrijheid complex is en dat het een uitdaging is om optimaal gebruik te maken van de mogelijkheden die het biedt. Ik geloof dat er een dynamiek tussen positieve en negatieve vrijheid nodig is. Het is belangrijk om individueel jezelf te leren kennen om vervolgens vanuit je kracht de verbinding met anderen aan te gaan. Andersom kunnen mensen in je omgeving je helpen jezelf te leren kennen. Om optimaal gebruik te maken van negatieve vrijheid is het belangrijk om je vrijheid te beperken. Als je een studie wil kiezen of een baan, kan je beter je keuzes beperken. Dit is dan ook weer een vorm van weglaten. Leer jezelf kennen en beperk je keuzes, zodat je meer kan focussen en betere keuzes kan maken. Want vrijheid terwijl je geen echte keuzes maakt en daar geen verantwoordelijkheid voor neemt is schijnvrijheid.

Bij positieve vrijheid kunnen we kijken naar hoe wij meer de verbinding kunnen zoeken. Niemand wordt gelukkig om volledig op zichzelf te leven. Geluk ontstaat vaak in relatie tot anderen of dingen die je doet. Het durven openstellen naar anderen, de moed te hebben om een ambitieuze missie op te stellen en daarnaar te leven en om je ergens aan te verbinden. Dit wordt ons niet geleerd en het is eng om jezelf open te stellen, zeker voor jou als man. Aan de andere kant geeft het je ook de kans om te laten zien wie je bent, wat je kan en nodig je de ander uit om zich ook open te stellen. Het geeft jou de kans om je volledig te ontplooien en meer voldoening en zin uit je leven te halen.

Mijn ervaring met vrijheid

Tijdens het college werd de dynamiek tussen positieve en negatieve vrijheid in mijn eigen leven duidelijk. In mijn jeugd was er vooral veel sprake van positieve vrijheid. Ik had een hecht gezin en goede vrienden. Wij deden veel samen en de banden waren sterk. Toen ik rond mijn 27ste overspannen raakte kwam ik erachter, mede door mijn vrouw, dat ik negatieve vrijheid miste. In mijn gezin miste ik de vrijheid om mijzelf te kunnen zijn en tegelijkertijd bleek de positieve vrijheid ook niet sterk genoeg te zijn. Ik miste diepgaande verbinding. Vervolgens ging ik een periode door waarin ik sterk op mijzelf was gericht en letterlijk banden doorknipte of herdefinieerde. Tegelijkertijd bond ik mijzelf steeds sterker aan mijn vrouw. Tijdens deze periode heb ik mijzelf een stuk beter leren kennen en kon ik mijzelf weer meer positieve vrijheid permitteren. Ik verbond mij aan mensen en nog belangrijker aan een persoonlijke missie: persoonlijke ontwikkeling voor mannen op de kaart zetten. Nu is er een balans ontstaan waarin ik de ruimte voor mijzelf inneem en tegelijkertijd mij verbindt aan de mensen om mij heen en aan hogere doelen.

Vrijheid is een groot goed. Om optimaal gebruik te maken van deze vrijheid is het belangrijk dat je de moed opbrengt om je af te sluiten van de mensen en dingen om je heen en je durft open te stellen en te verbinden. Als wij dit doen dan kunnen wij de vrijheid die wij hebben omarmen en er alles uithalen wat erin zit.

Wil jij ook optimaal gebruik maken van jouw vrijheid? Bekijk dan wat mijn coaching voor jou kan betekenen.

Klik hier voor om meer artikelen te vinden van Moedige Mannen blog.